Ödül Maması Ne Kadar Verilmeli? Kedi ve Köpekte Ödül Seçimi
Ödül maması eğitimin, oyun saatinin ve gün içindeki küçük sevgi anlarının parçası. Ama ödüller de kalori taşır ve “bir tane daha” derken günlük mamanın dengesi kolayca bozulur. Bu yazıda kedinize ve köpeğinize günde ne kadar ödül verebileceğinizi kilosuna göre tabloyla, ödül seçerken nelere bakmanız gerektiğini ve hangi ödüllerden uzak durmanız gerektiğini kaynaklarıyla bulacaksınız.
Ödül maması nedir, günlük mamanın yerini tutar mı?
Ödül maması (ödül, atıştırmalık, snack) ana öğünün dışında verilen küçük yiyeceklerdir. Çoğu ödül “tam ve dengeli” bir mama değildir; yani bir kedinin ya da köpeğin ihtiyaç duyduğu besin öğelerinin hepsini karşılamak için üretilmemiştir.[4] WSAVA (Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği) bu yüzden açık konuşur: ödül hiçbir zaman bir öğünün yerine geçmemeli, her kedi ve köpek tam ve dengeli bir mamayla beslenmelidir.[2][3]
Kedide de köpekte de günlük beslenme ambalajında “tam mama” yazan bir mamaya dayanmalıdır; krema, çubuk ya da tablet biçimindeki ödüller bunun yerine değil, yanına verilir.[2][3] Sitemizdeki ödül mamalarının ambalaj ve ürün bilgilerinde de aynı uyarı yer alır; örneğin üretici Nutri ödülleri için “günlük tam mama yerine geçmez” der.
Günde ne kadar ödül verilmeli? “Yüzde 10 kuralı”
Veteriner beslenme kaynaklarının ortak önerisi şudur: ödüller günlük kalorinin yüzde 10’unu geçmemeli.[2][3][4] Kalan yüzde 90 tam ve dengeli mamadan gelmelidir. Ödül verdiğiniz günlerde ana mamayı da buna göre biraz azaltmak gerekir; örneğin günde yaklaşık 550 kalori alan bir köpekte bu, 495 kalorinin mamadan, 55 kalorinin ödülden gelmesi demektir.[8]
WSAVA, sağlıklı ve ideal kilodaki yetişkin hayvanlar için ödüllerden gelecek en yüksek günlük kaloriyi şöyle hesaplamıştır:[2][3]
| Kedinin kilosu | Ödüllerden en çok (kcal/gün) | Köpeğin kilosu | Ödüllerden en çok (kcal/gün) |
|---|---|---|---|
| 2,5 kg | 18 | 2 kg | 14 |
| 3 kg | 20 | 4 kg | 24 |
| 3,5 kg | 21 | 6 kg | 32 |
| 4 kg | 22 | 8 kg | 40 |
| 4,5 kg | 24 | 10 kg | 47 |
| 5 kg | 25 | 15 kg | 64 |
| 5,5 kg | 26 | 20 kg | 79 |
| 6 kg | 26 | 30 kg | 108 |
| 7 kg | 28 | 40 kg | 134 |
Kaynak: WSAVA “Feeding treats to your cat / dog” (2024). Değerler ideal kilodaki sağlıklı yetişkin hayvan içindir; yavru, yaşlı, kısırlaştırılmış, kilolu ya da bir hastalığı olan hayvanda veteriner hekiminizin önerisi esastır.
Bu sayılar küçüktür. WSAVA’nın verdiği örneğe göre derisiz pişmiş tavuk göğsünün 28 gramı yaklaşık 47 kaloridir;[2] yani 10 kg’lık bir köpeğin bir günlük ödül hakkının tamamı, 4 kg’lık bir kedinin hakkının iki katı. Bu yüzden ödülü az ve küçük parçalar hâlinde vermek, gün içinde verilen her şeyi (sofradan verilen lokmalar dahil) hesaba katmak gerekir.
Ödül maması kilo aldırır mı?
Hesaba katılmayan ödüller, kedi ve köpeklerde fazla kalorinin en bilinen kaynaklarından biridir. WSAVA yanlış ya da fazla verilen ödülün obeziteye yol açabileceğini belirtir;[2] International Cat Care de kedilerde kilo kontrolü için ilk adımlardan birinin ödülleri ve sofradan verilenleri azaltmak olduğunu yazar.[5]
Türkiye’de 1.135 hayvan sahibiyle yapılan bir araştırmada kedilerin yüzde 42’sinin, köpeklerin yüzde 30’unun aşırı kilolu ya da obez olduğu bulundu. Aynı çalışmada sahiplerin büyük çoğunluğu (yaklaşık yüzde 70-76) hayvanına ödül maması verdiğini söyledi; sofra artığı verme ise kilolu ve obez hayvanların sahiplerinde biraz daha yaygındı (yüzde 39’a karşı yüzde 34).[1] Yani ödül vermek çok yaygın; mesele ödülün kendisi değil, ne kadarının ve nasıl verildiği. Kedinizin ya da köpeğinizin kilosundan emin değilseniz kilolu kedi ve köpek yazımızdaki vücut kondisyonu kontrolüne bakabilirsiniz.
Ödül nasıl seçilir?
- Etikete bakın: Ambalajda “ödül maması” ya da “tamamlayıcı yem” yazar; günlük mama yerine geçmez. Kalori yazmıyorsa WSAVA üreticiye sormanızı önerir.[3]
- Küçük ve bölünebilir olsun: Kolayca küçük parçalara ayrılabilen ödüller ya da küçük taneli mamalar, eğitimde çok sayıda ödül verirken kaloriyi düşük tutar.[8]
- Boyutu hayvana uygun olsun: Boğulma riskini azaltmak için ödülün boyutu ve biçimi hayvanınıza uygun olmalı; çiğnenen ödüllerde başında durun.[2][3]
- Çok sert çiğneme ürünlerinden kaçının: Gerçek kemik, toynak, boynuz ve sert naylon oyuncaklar köpeklerde diş kırıklarına yol açabilir.[7] WSAVA pişmiş ya da çiğ kemiğin ciddi zarar verebileceğini belirtir.[2]
- Diş ödüllerinde kanıta bakın: Diş taşı ve plağa etkisi bilimsel çalışmalarla gösterilen ürünler için Merck Veterinary Manual, Veterinary Oral Health Council (VOHC) listesini önerir.[7]
- Özel bir diyetteyse önce sorun: Hayvanınız veteriner diyet maması yiyorsa, bir besin hassasiyeti ya da sağlık sorunu varsa sıradan ödüller uygun olmayabilir; WSAVA önce veteriner hekime danışmayı önerir.[2]
Eğitimde ödül: küçük, sık ve günlük mamadan
Ödülle yapılan eğitim işe yarar. Merck Veterinary Manual, ödülle eğitilen köpeklerde davranış sorunlarının daha az görüldüğünü ve köpeklerin daha az korkulu olduğunu belirtir; yavru köpeğe “otur” öğretirken çömeldiği anda verilen bir ödül, bu davranışın tekrarlanma ihtimalini artırır.[6]
Eğitim günlerinde çok sayıda ödül gerekiyorsa en kolay yol, günlük kuru mamadan bir avuç ayırıp ödül olarak kullanmaktır. Mama tam ve dengeli olduğu için beslenmeyi bozmaz; yine de toplam miktar günlük porsiyonu aşmamalıdır.[8] Hangi markanın kuru maması olursa olsun (örneğin Pro Plan ya da Royal Canin), ayırdığınız taneleri günün porsiyonundan düşmeniz yeterli.
Sofradan ödül vermeli miyim?
Sofra artıkları hem fazladan kalori hem de risk taşır. WSAVA’ya göre insan yemekleri ve sofra artıkları sağlıksız ve tehlikeli olabilir; kedi ve köpekler için zehirli besinler arasında çikolata, soğan, sarımsak, pırasa, üzüm ve kuru üzüm, ksilitol (tatlandırıcı), alkol, çiğ maya hamuru ve kafeinli içecekler sayılır; köpeklerde makademya fıstığı da bu listededir.[2][3] Kedilerin çoğu laktozu iyi sindiremediği için süt ve süt ürünleri de kediler için uygun ödül değildir.[3] Ayrıntılı liste için köpekler ne yer, ne yiyemez ve kediler ne yer, ne yiyemez yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sitemizdeki ödül mamalarının karşılaştırması
Ödüller biçimlerine göre çok farklıdır: krema ödüllerin büyük kısmı sudur, kuru çubuk ve kemikler ise yoğun besin içerir. Aşağıdaki değerler üreticilerin kendi ürün sayfalarından alınmıştır.
| Ürün | Tür | Biçim | Ham protein | Ham yağ | Nem | Üreticinin günlük miktar notu |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Miamor Cream Somonlu | Kedi | Krema (poşet) | %3 | %3,5 | %87 | Günde en çok 1 poşet; tam mama buna göre azaltılır* |
| Schesir Stix Ördekli | Kedi | Krema (poşet) | %7,5 | %0,5 | %89 | Miktar yok; “aşırıya kaçmayın”, açıldıktan sonra buzdolabında 48 saat |
| Nutri Feline Salmon & Catnip | Kedi | Kuru ödül | %30 | %10 | %21 | Miktar yok; “günlük tam mama yerine geçmez” |
| Nutri Canin Beef Snack | Köpek | Kuru ödül | %30 | %6 | %23 | Miktar yok; “günlük tam mama yerine geçmez” |
| Nutri Canin Kuzu Etli Dental Kemik | Köpek | Çiğneme kemiği | %58 | %6,8 | %18 | Üretici sayfasında miktar yok |
Kaynak: Miamor, Schesir ve Nutri (Sarmat) ürün sayfaları, Ekim 2026. Değerler “olduğu gibi”dir; paketteki etiket esastır. *Miamor Cream Somonlu için üretici 100 gramda 57 kcal belirtir; 15-16 gramlık bir poşet yaklaşık 9 kcal eder. Bu, 4 kg’lık bir kedinin günlük ödül hakkının (22 kcal) yaklaşık beşte ikisidir.
Tablodan çıkan pratik sonuç: krema ödüller sulu ve hacimli olduğu için yalanarak uzun süre yenir, bir poşet tek seferde bitmek zorunda değildir. Kuru ödüller ise küçük bir parçada daha çok besin taşır; bu yüzden onları küçük parçalara bölerek vermek kalori hesabını kolaylaştırır. Çiğneme kemiklerinde boyutu hayvanınıza göre seçin ve yerken başında durun.
Kediler için Crocus, Garden Mix ve GimCat ödüllerini de kedi ödül mamaları sayfamızda bulabilirsiniz. Köpekler için Nutri Canin ve Garden Mix ödülleri ile şu an stokta olmayan GimDog SportSticks serisi köpek ödül mamaları sayfasında. Pro Plan ve Royal Canin’in sitemizde ayrı bir ödül maması yok; bu markalarda yukarıda anlattığımız gibi günlük kuru mamadan ayırdığınız taneleri ödül olarak kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kediye günde kaç tane ödül maması verilir?
Tane sayısı ödülün kalorisine bağlıdır. Genel kural, ödüllerin günlük kalorinin yüzde 10’unu geçmemesidir; 4 kg’lık sağlıklı bir yetişkin kedi için bu yaklaşık 22 kcal eder. Ambalajdaki kaloriye ve üreticinin günlük miktar notuna bakın, ödül verdiğiniz kadar ana mamayı azaltın.
Köpeğe günde ne kadar ödül verilir?
Ödüller köpeğin günlük kalorisinin yüzde 10’unu geçmemeli. WSAVA’nın hesabına göre bu, 10 kg’lık bir köpek için günde yaklaşık 47 kcal, 20 kg’lık bir köpek için yaklaşık 79 kcal demektir. Eğitimde çok ödül gerekiyorsa günlük kuru mamadan ayırdığınız taneleri kullanın.
Ödül maması yerine günlük mamayı ödül olarak verebilir miyim?
Evet. Günlük kuru mama tam ve dengeli olduğu için iyi bir ödüldür; ayırdığınız taneleri günün porsiyonundan düşmeniz yeterli.
Yavru kedi ve köpeğe ödül maması verilir mi?
Ambalajında yavrular için uygun olduğu yazan ödüller verilebilir; yavrularda da ödül günlük mama hakkından sayılmalıdır. Yavrunun büyümesi tam ve dengeli yavru mamasına dayandığı için ödülü az tutun, emin değilseniz veteriner hekiminize danışın.
Doğru ödül, doğru miktarda
Ödül maması eğitimin ve bağ kurmanın keyifli bir parçası; yeter ki günlük kalorinin küçük bir payı olarak kalsın ve günün mamasından düşülsün. Ödül seçenekleri için kedi ödül mamalarına ve köpek ödül mamalarına göz atabilirsiniz. Ana mamada kararsızsanız aşağıdaki “Hangi Mama?” testi kedinizin ya da köpeğinizin yaşına ve ihtiyacına göre öneri verir.
Kaynaklar
- Türkiye’de ödül maması ve sofra artığı verme alışkanlığı, obezite oranları: Demir İE, Altaçlı S. “Kedi ve Köpeklerde Obezitenin Hayvan Sahiplerinin Profilleri ile Birlikte Değerlendirilmesi”, Van Veterinary Journal, 2024; 35(1): 38-46.
- Köpeklerde yüzde 10 kuralı, kiloya göre ödül kalorisi, güvenli olmayan ödüller: “Feeding treats to your dog”, WSAVA, 2024.
- Kedilerde yüzde 10 kuralı, kiloya göre ödül kalorisi, güvenli olmayan ödüller: “Feeding treats to your cat”, WSAVA, 2024.
- Ödüllerin tam ve dengeli olmaması, günlük kalorinin yüzde 10’undan az tutulması: “Feeding Practices in Small Animals”, Merck Veterinary Manual.
- Kedilerde obezite ve ödüllerin azaltılması: “Obesity in cats”, International Cat Care, 2025.
- Ödülle eğitim: “Behavior Modification in Dogs”, Merck Veterinary Manual.
- Sert çiğneme ürünleri ve diş kırıkları, VOHC: “Dental Disorders of Dogs”, Merck Veterinary Manual.
- Günlük mamanın ödül olarak kullanılması, kalori payı örneği: “Using Food and Treats for Training Dogs”, VCA Animal Hospitals.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kedinizin ya da köpeğinizin kilo, diş ve sindirim durumuna özel öneriler için veterinerinize danışın.
Sık Sorulan Sorular
Kediye günde kaç tane ödül maması verilir?
Köpeğe günde ne kadar ödül verilir?
Ödül maması yerine günlük mamayı ödül olarak verebilir miyim?
Yavru kedi ve köpeğe ödül maması verilir mi?
7 soruluk testle yaşına, kilosuna ve hassasiyetlerine göre öneri alırsın.