Kedi Sahiplenmek: İlk Günler, Gerekli Malzemeler ve Veteriner Takvimi
Bir kediyi sahiplenmeye karar verdiniz ya da yeni dostunuz birkaç gün içinde eve geliyor. İlk haftalar kedinin yeni evine güvenmeyi öğrendiği dönemdir; doğru hazırlık hem onun hem sizin işinizi kolaylaştırır. Bu yazıda eve gelmeden önce hazırlanacak malzemeleri, ilk günlerde nelere dikkat edileceğini, mama ve kum düzenini, veteriner ve aşı takvimini, Türkiye'deki mikroçip ve kuduz aşısı zorunluluğunu ve raflarımızdaki yavru kedi mamalarının karşılaştırmasını bulacaksınız.
Kedi gelmeden önce: gerekli malzemeler listesi
Yeni kedi için eve girmeden önce bir oda hazırlanır ve ihtiyacı olan her şey bu odaya konur: mama ve su kabı, rahat bir yatak, kum kabı, oyuncaklar ve tırmalama tahtası.[1] Evde birden fazla kedi varsa mama kabı, su kabı, kum kabı ve tırmalama yeri gibi kaynaklar kedi başına en az bir tane artı bir fazladan olmalıdır.[3]
| Malzeme | Neden ve nasıl |
|---|---|
| Taşıma çantası | Eve getirirken ve veteriner ziyaretlerinde gerekir. Kedi eve geldiğinde çantasıyla birlikte odasına konur, kapı açılır ve kendi zamanında çıkması beklenir; çanta odada sığınak olarak kalabilir.[1] Kapısını evde açık bırakıp içine ödül koymak, çantayı kedi için olağan bir yer yapar.[4] |
| Mama | İlk 1-2 hafta kedinin önceki evinde yediği mama.[1] Yavru kedide yavru (kitten) maması; aşağıdaki karşılaştırma tablosuna bakın. |
| Mama ve su kabı | Su kabı mamanın hemen yanına değil, birkaç adım öteye konur; mama kabının yanındaki su mama artığıyla kirlenir ve bazı kediler bu yüzden az içer.[1][3] |
| Kum kabı ve kum | Sessiz bir köşeye, mama ve sudan uzağa.[2] İlk günlerde önceki evde kullanılan kum.[1] Ayrıntı aşağıda. |
| Tırmalama tahtası | Kedi tırmalayarak tırnaklarını bakımlı tutar ve alanını işaretler; tırmalama yeri yoksa mobilyayı tırmalar. Kedinin boylu boyunca uzanabileceği kadar yüksek olmalıdır.[3] |
| Saklanma ve yüksek yerler | Kediler kendini güvende hissetmek için yüksekte dinlenmek ve gerektiğinde saklanmak ister.[3] Yan yatırılmış, içine kalın bir battaniye konmuş karton kutu ilk günler için yeterli bir saklanma yeridir.[1] |
| Yatak ve oyuncaklar | Kedilerin çoğu avlanmaya benzeyen, hareket eden oyuncakları sever. Hep ortada duran oyuncak sıkıcı hale gelir; oyuncakları kaldırıp dönüşümlü vermek önerilir.[3] İpli oyuncaklar yalnız gözetim altında kullanılır.[1] |
İlk günler: yeni kedi eve nasıl alıştırılır?
- Tek ve sessiz bir odayla başlayın: Yavru kediler ilk haftalarda tek bir odada tutulmalıdır. Yetişkin kediler de başlangıçta tek odada daha rahat edebilir; evde başka kedi varsa bu zaten gereklidir.[1]
- Saklanmasına izin verin: Saklanan kediyi zorla çıkarmaya çalışmayın. Aynı odada kitap okuyarak ya da televizyon izleyerek vakit geçirin, kedi hazır olduğunda size gelsin.[1]
- Gece yemesi normaldir: Yetişkin bir kedi ilk günlerde (çok çekingense ilk haftalarda) yalnız gece yiyip kum kabını kullanabilir; çok kaygılı kediler ilk 24 saatte bunu da yapmayabilir.[1] İştahsızlık sürerse ya da başka bir belirti görürseniz veterinerinize danışın.
- Sabırlı olun: Bazı kedilerin yeni evde kendini güvende hissetmesi birkaç hafta sürebilir.[1]
- İlk haftalarda dışarı çıkarmayın: Yeni kediyi en az iki-üç hafta evde tutmak, yeni evine alışmasına ve paniğe kapılıp kaybolmamasına yardım eder.[1]
- Odayı güvenli hale getirin: İnsan ilaçları ve temizlik ürünleri kedinin odasında bulunmamalıdır.[1]
Mama, su ve inek sütü: ilk haftalarda beslenme
Kedi eve geldiğinde alıştığı mamayla beslenmeye devam edilir; ani mama değişikliği yeni ev stresiyle birleşince mide bozukluğu ve ishale yol açabilir. Mamayı değiştirmek isterseniz eskisini yenisiyle karıştırıp yeni mamanın payını 7-14 gün içinde yavaş yavaş artırın.[1]
- Öğün sayısı: 8-12 haftalık yavrular günde en az dört, 3-6 aylıklar en az üç, 6 aydan büyük genç kediler en az iki küçük öğün yemelidir.[4] Yaşa ve kiloya göre günlük miktar için yavru kedi ne kadar mama yer yazımıza bakabilirsiniz.
- Yavru maması ne zamana kadar: Yavru kediler yetişkinliğe, yani yaklaşık 9-12 aylık olana kadar yavru mamasıyla beslenir.[5]
- İnek sütü vermeyin: İnek sütü yavru kedide ishale yol açabilir; süt vermek istiyorsanız kediler için üretilmiş bir süt kullanın.[1] Raflarımızda Royal Canin Babycat Milk yavru kedi süt tozu var. Kedilerin hangi insan yiyeceklerini yiyebileceğini kediler ne yer, ne yiyemez yazımızda topladık.
Kum kabı: kaç tane, nereye, ne sıklıkla temizlenir?
- Sayı: Birden fazla kedili evde kedi başına bir kum kabı ve en az bir fazlası olmalı; kaplar bir arada değil evin farklı yerlerinde durmalıdır.[2]
- Yer: Sessiz, mama ve sudan uzak, evin kalabalık olmayan bir yeri.[2]
- Boyut ve kum derinliği: Kabın boyu, kedinin burnundan kuyruk dibine kadar olan uzunluğunun bir buçuk katı kadar olmalı. Kediler yaklaşık 3 cm kum derinliğini tercih ediyor.[2]
- Kum türü: Kedilerin tercihine en yakın olan ince, kum dokulu kumdur; birçok kedi topaklanan kumu tercih eder. Kokulu kumlar ve kum poşetleri bazı kedileri rahatsız eder, kabın dışına tuvalet yapmalarına yol açabilir.[2]
- Temizlik: Kum günde en az iki kez temizlenir. Kap, topaklanan kumda 2-4 haftada bir, topaklanmayan kumda haftada bir tamamen boşaltılıp yıkanır. Suda bulanıklaşan bazı dezenfektanlar kediler için zehirlidir; sıcak su ve deterjan kullanın.[2]
Evde kedi için tehlikeler
- Zambaklar: Zambak kediler için çok zehirlidir; yavru ya da yetişkin kedinin bulunduğu evde tutulmamalıdır.[4]
- İplik, iğne ve kablolar: Yavrular iplikle oynarken iplik ve iğne yutabilir; bazıları kablo çiğner. Dikiş malzemeleri kaldırılmalı, kablolar korunmalıdır.[4]
- Açık pencere ve balkon: Pencereden düşen yavrular ağır yaralanabilir. Pencereleri kapalı tutun ya da sineklik ve kilit kullanın; balkonu kapatın veya fileyle örtün.[4]
- İlaçlar: İnsan ilaçları kedinin ulaşamayacağı yerde durmalıdır.[1] Kedinize veteriner hekime danışmadan ilaç vermeyin.
İlk veteriner ziyareti, aşılar ve parazit
Kediyi nereden sahiplenirseniz sahiplenin, hemen bir veteriner hekime muayene ettirin.[5] Mümkünse kedinin o güne kadar hangi parazit tedavilerini ve aşıları aldığını önceki sahibinden ya da barınaktan öğrenin.[4]
- Yavru kedide ziyaret sıklığı: Yavrular aşı ve parazit tedavisi için yaklaşık 6 aylık olana kadar 3-4 haftada bir veterinere gider.[5]
- Temel aşılar: WSAVA'ya göre dünyanın her yerinde kediler için temel aşılar kedi parvovirüsü (panlökopeni), kedi kalisivirüsü ve kedi herpesvirüsü-1'e karşıdır. Yavrulara bu aşılar 2-4 hafta arayla birkaç doz yapılır; son doz 16 haftalıkta ya da sonrasında verilir.[6] Takvimi ve ek aşıları kedinizin yaşına ve yaşam koşuluna göre veteriner hekiminiz belirler.
- Aşıları tamamlanmadan: Yavruyu aşı serisi tamamlanana kadar aşısız kedilerden uzak tutmak önemlidir.[5]
- İç ve dış parazit: Yavru kedilerde bağırsak kurtları o kadar yaygındır ki birçok veteriner yavruya rutin olarak parazit ilacı verir. Pire ve kene gibi dış parazitler de tedavi edilmeli, yalnız yavru kedide kullanımı onaylı ürünler kullanılmalıdır.[5]
- Kısırlaştırma: Türkçe bir derlemeye göre yavruların standart aşılardan 2-3 hafta sonra, 4 ya da 5 aylıkken kısırlaştırılması hem ergenlik öncesi kısırlaştırmayı sağlar hem de aşılarla bağışıklık gelişmesine zaman tanır.[7] Uygun zamanı veteriner hekiminizle konuşun. Kısırlaştırılmış kedinin beslenmesi için kısırlaştırılmış kedi nasıl beslenmeli yazımıza bakabilirsiniz.
Türkiye'de mikroçip, kayıt ve kuduz aşısı zorunluluğu
- Mikroçip ve kayıt: Kediler mikroçiple kimliklendirilir ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ev hayvanı kayıt sistemine işlenir. Yeni doğan yavrunun sahibi doğumdan itibaren en geç altı ay içinde il/ilçe müdürlüğüne ya da Bakanlığın yetki verdiği kişi veya kuruluşa başvurur.[8]
- Kayıtlı bir kediyi sahiplendiyseniz: Sahip değişikliğinde yeni sahip altmış gün içinde il/ilçe müdürlüğüne ya da yetkili kişi veya kuruluşa başvurur. Belediye barınağından sahiplenmede yeni pasaport, sahiplendirme tarihinden itibaren en geç on gün içinde yerel yönetimin yetkili veteriner hekimi tarafından düzenlenir.[8]
- Kuduz aşısı: Üç aydan büyük kedi ve köpeklerin sahipleri hayvanlarını yılda bir kez kuduza karşı aşılatmakla yükümlüdür.[8]
Hangi işlemin nerede yapılacağını veteriner hekiminiz ya da il/ilçe tarım ve orman müdürlüğü söyleyebilir.
Raflarımızdaki yavru kedi mamaları: karşılaştırma
Yavru kedi sahiplendiyseniz mamayı yaşına göre seçin. Aşağıdaki tablo sitemizde satılan kuru yavru kedi mamalarının üreticinin belirttiği yaş aralığını, protein ve yağ oranını ve ilk içeriğini karşılaştırıyor.
| Mama | Yaş aralığı | Protein / yağ | İlk içerik |
|---|---|---|---|
| Pro Plan Kitten Tavuklu | 6 hafta – 12 ay | %40 / %20 | Tavuk (%20) |
| Royal Canin Mother & Babycat | 1 – 4 ay; gebe ve emziren anne | %34 / %25 | Kurutulmuş kümes hayvanı proteinleri |
| Royal Canin Kitten | 4 – 12 ay | %36 / %18 | Kurutulmuş kümes hayvanı proteinleri |
| Hill's Science Plan Kitten Tavuklu | 1 yaşına kadar; gebe ve emziren anne | %38,9 / %23,8 | Tavuk ve hindi unu (tavuk %29) |
| N&D Prime Kitten Tavuklu ve Narlı | Yavru dönemi; gebe ve emziren anne | %44 / %20 | Kemiksiz tavuk (%30) |
| Advance Kitten Tavuklu | 2 – 12 ay; gebe ve emziren anne | %39 / %18 | Tavuk (%20) |
| Molly Kitten Tavuklu | 12 aya kadar; gebe ve emziren anne | %38 / %18 | Kurutulmuş tavuk proteini (%46) |
| Catty Kitten Tavuklu | 12 aya kadar | %35 / %16 | Kurutulmuş tavuk proteini (%40) |
| Nutri Feline Kitten Kümes Hayvanlı ve Somonlu | 12 aya kadar; gebe ve emziren anne | %34 / %20,5 | Taze kümes hayvanı eti (%20) |
| Cat Chow Kitten Tavuklu | 12 aya kadar | Ayrıntı için ambalaj etiketine bakın | |
Kaynak: üreticilerin ürün sayfaları (Purina, Royal Canin, Hill's, Farmina, Advance, DFC, Sarmat), 28 Ekim 2026. Cat Chow Kitten'ın yaş aralığı ürün açıklamamızdan. Değerler "olduğu gibi" analitik bileşenlerdir; paketteki etiket esastır.
- Yaş aralığı farklı: Pro Plan Kitten 6 haftadan 12 aya kadar tek mama olarak kullanılıyor. Royal Canin ise bu dönemi ikiye ayırıyor: 1-4 ay için Mother & Babycat, 4-12 ay için Kitten.
- Anne kedi de yiyebilir: Royal Canin Mother & Babycat, Hill's, N&D, Advance, Molly ve Nutri, üreticilerine göre gebe ve emziren anne kediye de uygun.
- Protein ve yağ: Tablodaki kuru mamalarda protein %34-44, yağ %16-25 arasında. Bu oranlar mamanın kalitesini tek başına göstermez.
- Yaş mama: Sütten kesilme dönemi için Pro Plan Baby Kitten Tavuklu konserve, daha büyük yavrular için Pro Plan Kitten Hindili pouch ve N&D Prime Tavuklu ve Narlı yavru konservesi var. Tüm seçenekler yavru kedi konservesi koleksiyonunda.
Tüm yavru kedi mamalarını yavru kedi maması koleksiyonunda, markaya göre Pro Plan ve Royal Canin yavru kedi mamalarını ayrı koleksiyonlarda bulabilirsiniz. Yetişkin bir kedi sahiplendiyseniz yetişkin kedi mamaları koleksiyonuna bakın. British ya da Scottish gibi bir ırk sahiplendiyseniz British Shorthair ve Scottish Fold rehberlerimiz ırka özgü bakımı anlatıyor.
Sık sorulan sorular
Yavru kedi kaç haftalıkken sahiplenilir?
Yavru kediler eve geldiğinde genellikle 8-12 haftalık olur (safkan yavrular biraz daha büyük) ve tamamen sütten kesilmiş olmalıdır.[4]
Yeni gelen kedim yemek yemiyor, normal mi?
Yeni evine gelen bir kedi ilk günlerde yalnız gece yiyebilir; çok kaygılı kediler ilk 24 saatte hiç yemeyebilir.[1] İştahsızlık sürerse ya da kusma, ishal, halsizlik gibi bir belirti görürseniz veterinerinize danışın.
Kedi bakımı zor mu?
Günlük iş azdır ama düzenli olmalıdır: yaşına uygun öğün sayısında mama,[4] mamadan ayrı bir yerde su,[3] günde en az iki kez kum temizliği[2] ve oyun, tırmalama, saklanma imkânı.[3] Yavru kedi ilk altı ayda aşı ve parazit için 3-4 haftada bir veterinere gider.[5]
Sahiplendiğim kediye mikroçip zorunlu mu?
Evet. Türkiye'de sahipli kediler mikroçiple kimliklendirilip kayıt altına alınır; kayıtlı bir kediyi sahiplendiyseniz altmış gün içinde başvurmanız gerekir. Üç aydan büyük kedilere yılda bir kuduz aşısı da zorunludur.[8]
Yeni kediniz için ilk adım
Malzemeleri hazırlayın, kediyi sessiz bir odada kendi hızında alıştırın, ilk 1-2 hafta alıştığı mamayı verin ve kısa sürede veterinere götürün. Mamayı değiştirecekseniz yaşına uygun bir yavru ya da yetişkin mamasını yavru kedi maması koleksiyonunda karşılaştırabilirsiniz. Kararsızsanız aşağıdaki "Hangi Mama?" testi, kedinizin yaşına ve durumuna göre öneri verir.
Kaynaklar
- İlk günler, güvenli oda, mama geçişi, su kabı, inek sütü, dışarı çıkma: "Helping your new cat or kitten settle in", International Cat Care, 2025.
- Kum kabı sayısı, yeri, kum türü ve temizlik: "Choosing a litter tray for your cat", International Cat Care, 2025.
- Tırmalama, yüksek yer, saklanma, oyun, kaynak sayısı: "Making your home cat friendly", International Cat Care, 2025.
- Öğün sayısı, taşıma çantası, evdeki tehlikeler, sahiplenme yaşı: "Life stage guide to caring for your new kitten", International Cat Care.
- Veteriner muayenesi, ziyaret sıklığı, yavru maması süresi, parazit: Merck Veterinary Manual (sahipler için), "Selecting a Cat" ve "Kitten Care", 2025.
- Temel aşılar ve yavru aşı takvimi: "2024 guidelines for the vaccination of dogs and cats", WSAVA Aşı Kılavuzu Grubu, Journal of Small Animal Practice, 2024.
- Kısırlaştırma yaşı: Pir Yağcı İ., "Kedi ve Köpeklerde Prepubertal Gonadektomi", Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2023; 12(1): 126-133.
- Mikroçip, kayıt ve kuduz aşısı zorunluluğu: Tarım ve Orman Bakanlığı, "Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik" (son değişiklik 2025) ve "Kuduz Hastalığından Korunma ve Kuduz Hastalığı ile Mücadele Yönetmeliği", md. 9.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kedinizin aşı takvimi, parazit tedavisi ve genel sağlık durumuna özel öneriler için veterinerinize danışın.
Sık Sorulan Sorular
Yavru kedi kaç haftalıkken sahiplenilir?
Yeni gelen kedim yemek yemiyor, normal mi?
Kedi bakımı zor mu?
Sahiplendiğim kediye mikroçip zorunlu mu?
7 soruluk testle yaşına, kilosuna ve hassasiyetlerine göre öneri alırsın.