Van Kedisi Bakımı ve Beslenmesi: Irk Rehberi

Kar beyazı tüyü, çoğu zaman biri mavi biri kehribar renkli gözleri ve Van Gölü havzasından gelen köklü geçmişiyle Van Kedisi, Türkiye'nin simge kedilerinden biridir. Zeki, meraklı ve insanına bağlı bu ırk hakkında en çok sorulan soru ise hep aynıdır: "Van kedileri sağır mı?" Bu rehberde bu sorunun bilimsel cevabını, beyaz tüyün getirdiği özel bakım ihtiyaçlarını, porsiyon ve beslenme önerilerini bulacaksınız.

Karakter: meraklı, oyuncu, bağlı

Van Kedisi genellikle hareketli, zeki ve meraklı bir kedidir. Sahibinin peşinden dolaşmayı, oyun oynamayı ve yüksek yerlerden etrafı izlemeyi sever. Sosyal ve sevecendir ama bağımsız yanı da vardır; zorla kucağa alınmaktan hoşlanmayabilir. Enerjisi yüksek olduğundan günlük oyun ve tırmanabileceği alanlar, hem kiloyu hem de can sıkıntısını kontrol altında tutar.

Irkın anavatanı Van Gölü çevresidir ve ırkı korumak için Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi bünyesinde bir araştırma merkezi çalışır. Göz rengi de ırkın simgesidir: iki gözü mavi, iki gözü kehribar ya da biri mavi biri kehribar (farklı gözlü) olabilir. Halk arasında suyu sevdiği, hatta yüzdüğü anlatılır; ancak bu kediden kediye değişir, kedinizi asla zorla suya sokmayın.

Van kedileri sağır mı?

Kısa cevap: çoğu değildir. Beyaz tüylü kedilerde doğuştan işitme kaybı daha sık görülür ve mavi göz bu riskle ilişkilidir. Almanya'da üreme öncesi işitme testine getirilen 84 safkan beyaz kedide sağırlık oranı %20,2 bulunmuş; iki gözü de mavi olan kedilerde sağır olma olasılığı diğer göz renklerine göre belirgin şekilde yüksek çıkmıştır.^[1] Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedisi Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin 6 yılda 300 kedi üzerinde yaptığı işitme testlerinde ise Van kedilerinde toplam sağırlık oranı %14,33 olarak bildirilmiş; mavi gözlü kedilerin sağırlığa daha yatkın olduğu, başında siyah leke bulunanlarda ise sağırlık görülmediği aktarılmıştır.^[2]

Kedinizin işitmesinden şüpheniz varsa (seslere tepki vermemesi, uykuda çok zor uyanması, aşırı yüksek sesle miyavlaması) veterinerinize danışın; kesin tanı BAER adı verilen işitme testiyle konur. İşitme engelli kediler de mutlu bir hayat sürer: onları ev içinde tutmak, yaklaşırken zemine hafifçe vurup titreşimle haber vermek ve ışıkla işaret vermek günlük hayatı kolaylaştırır.

Beyaz tüy ve güneş

Beyaz ve açık renkli kedilerin kulak uçları, burnu ve göz kapakları gibi az tüylü, pigmentsiz bölgeleri güneşe karşı daha hassastır. Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi, bu kedilerde güneşle ilişkili bir deri kanseri türü olan skuamöz hücreli karsinomun daha sık görüldüğünü ve en iyi korunmanın güneş maruziyetini azaltmak olduğunu belirtir.^[3] Pratikte bu, öğle saatlerinde doğrudan güneşte uzun süre kalmasını engellemek, balkon ve cam önünde gölgelik oluşturmak anlamına gelir. Kulak ucunda ya da burunda iyileşmeyen yara, kabuklanma veya kızarıklık fark ederseniz vakit kaybetmeden veterinerinize gösterin.

Porsiyon ve kilo kontrolü

Van Kedisi orta-iri yapılı, uzun gövdeli ve kaslı bir kedidir; erkekler dişilerden belirgin şekilde iri olabilir. 5 kg'lık kısırlaştırılmış bir Van Kedisi için başlangıç noktası günde yaklaşık 54 gr kuru mamadır; kısırlaştırılmamış ve çok aktif bireylerde bu miktar biraz artar. Kendi kedinize özel hesap için kedi porsiyon rehberimize, kısırlaştırılmışsa kısır kedi beslenmesi yazımıza bakın. Yavrular yaklaşık 12 aylık olana kadar yavru mamasıyla beslenir; aylara göre miktarlar için yavru kedi beslenme rehberimiz yol gösterir.

Beslenme ve tüy bakımı

• Kaliteli protein: Kaslı ve hareketli yapı için hayvansal protein ağırlıklı formüller uygundur.
• Kilo yönetimi: Kısırlaştırma sonrası iştah artıp hareket azaldığında kısır formüller ve tartıyla ölçülü porsiyon işe yarar.
• Su tüketimi: Taze su, su pınarı ve yaş mama desteği idrar yolu sağlığı için faydalıdır.
• Tüy: Van Kedisi'nin yarı uzun, ipeksi tüyünde yoğun alt tüy yoktur; bu yüzden uzun tüylü ırklara göre daha az keçelenir. Haftada 1-2 kez tarama genellikle yeterlidir, tüy döktüğü mevsimlerde sıklığı artırın. Beyaz tüyde göz çevresindeki lekeler daha belirgin görünür; nemli pamukla nazikçe silebilirsiniz.

Dostunuza uygun mamayı seçerken kararsızsanız kedi mamaları koleksiyonuna göz atın; sayfadaki "Hangi Mama?" testi yaşına, kilosuna ve kısırlık durumuna göre 1 dakikada öneri verir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kedinizin işitme, deri ve genel sağlık durumuna özel öneriler için veterinerinize danışın.

Kaynaklar

1. Safkan beyaz kedilerde doğuştan işitme kaybı ve mavi gözle ilişkisi: Cvejic ve ark., "Unilateral and Bilateral Congenital Sensorineural Deafness in Client-Owned Pure-Breed White Cats", Journal of Veterinary Internal Medicine, 2009.
2. Van kedilerinde işitme testi sonuçları (Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedisi Araştırma ve Uygulama Merkezi): Anadolu Ajansı, "Van kedileri sağır değilmiş".
3. Beyaz kedilerde güneşle ilişkili deri kanseri: Cornell Feline Health Center, "Squamous Cell Cancer: Dangerous".